Naar hoofdinhoud
Leren Brooks B17-fietszadel op een zadelpen tegen een blauwe lucht, gezien van opzij en iets van onderen
Onderhoud

Fietszadel kiezen en zadelpijn voorkomen

Door Thomas Bakker14 november 20265 min leestijd

Foto: OhWeh (Wikimedia Commons) · CC BY-SA 2.5

Deel dit artikel

Het juiste fietszadel is vooral breed genoeg voor je zitbotjes en past bij hoe je zit: meet de afstand tussen je zitbotjes en tel er volgens BikeRadar 25 tot 30 millimeter bij op. Een zacht zadel is niet automatisch comfortabeler, en een goede afstelling telt even zwaar. Hier lees je hoe je meet, kiest en test.

Zo kies je een zadel in vijf stappen

  1. Meet je zitbotbreedte in de houding waarin je fietst.
  2. Tel daar een marge bij op (hieronder lees je hoeveel).
  3. Kies een vorm die past bij je zithouding: rond en breed voor een rechtop zittende stadsfietser.
  4. Test minstens een uur en geef je lichaam een paar weken.
  5. Stel het zadel pas daarna fijn af (hoogte, stand, kantelhoek).

Waarom zadelpijn meestal een kwestie van druk is

Op een fiets zit je op twee botten: je zitbotjes. Een goed zadel laat die op het breedste deel steunen, schrijft de ANWB in zijn uitleg over zadelpijn. Is het zadel te smal, dan zakken je zitbotjes ernaast en komt de druk op zacht weefsel. Is het te breed, dan schuurt het aan de binnenkant van je bovenbenen. Een zacht zadel lost dat niet automatisch op: de ANWB raadt aan een stevig zadel te kiezen waarop je zit, niet waarin je wegzakt, en noemt een zacht gelzadel bij lange tochten geen goed idee. BikeRadar zegt iets vergelijkbaars: dikke, zachte vulling kan tijdens een rit indrukken en alsnog op zacht weefsel drukken.

Vrouwen krijgen volgens de ANWB vaker last van zere zitbotjes, omdat die doorgaans verder uit elkaar liggen. Dameszadels hebben daarom een iets bredere achterkant. Je hoeft er niet per se een dameszadel voor te kopen, maar je zitbotbreedte meten is voor iedereen zinvol.

Zitbotbreedte meten met een stuk karton

Je hebt golfkarton (of aluminiumfolie op een stuk zachte ondergrond) en een liniaal nodig.

  1. Leg het karton op een harde ondergrond, bijvoorbeeld een traptrede of een stevige tafel.
  2. Ga met een rechte rug zonder dikke onderkleding op het karton zitten, zodat je zitbotjes een afdruk maken.
  3. Omcirkel de afdrukken, zet een stip in het midden van elke cirkel en meet de afstand tussen de stippen.

BikeRadar beschrijft dezelfde methode op een traptrede met de voeten omhoog, zodat je de zithouding op de fiets nabootst. Dat laatste is een goed idee: rijd je gebogen voorover, dan staan je zitbotjes anders dan wanneer je kaarsrecht zit. Een fietsenmaker kan het ook voor je meten.

Hoeveel breder moet het zadel zijn?

Hier verschillen de bronnen, en dat is eerlijk gezegd normaal. BikeRadar adviseert 25 tot 30 millimeter bij de gemeten afstand op te tellen. De ANWB verwijst naar zadelmaker SQ-lab, die per zithouding een aantal centimeters bij de gemeten afstand telt, maar noemt zelf geen getal. In zoekresultaten van webshops en gidsen kwamen we marges van 10 tot 30 millimeter tegen; wij hebben die pagina's niet gelezen en gebruiken ze daarom niet als bron.

Onze praktische lezing: bijna iedereen valt in de range van ruwweg twee tot drie centimeter extra, en wie heel rechtop zit zit aan de ruime kant. Zie het getal als startpunt voor een proefrit, niet als wet. Spiermassa en je lichaamsbouw spelen ook mee, en een zadel dat op papier niet klopt kan toch comfortabel zijn.

Vorm per soort fiets

BikeRadar koppelt de vorm aan hoe je zit:

ZithoudingZadelvorm volgens BikeRadar
Sportief, vooroverliggendVlak profiel met een brede, vlakke neus
Meer rechtop en stil zittendIets bredere, licht gebogen vorm
Hybride of forensenfiets, rechtopRondere vorm
Tijdrit of triatlonZeer vlak met korte neus

Op een stadsfiets, een e-bike of een omafiets zit je rechtop. Dan draagt je bekken het meeste gewicht op de zitbotjes en heb je een ruime, ronde achterkant nodig, niet de smalle racezadel die op een sportieve fiets prima is.

Uitsparing en vulling

Een zadel met open ruimte aan de voorkant kan de druk op je kruis verminderen, schrijft de ANWB, maar kies er niet zomaar een: er zijn dames- en herenmodellen en een proefrit hoort erbij. BikeRadar zegt dat je bij gevoelloosheid naar een zadel met uitsparing of centraal kanaal moet kijken, dat sommige mensen drukpunten krijgen aan de rand van zo'n kanaal en dat je zonder klachten ook gewoon op een zadel met uitsparing kunt rijden. Wat betreft vulling noemt BikeRadar moderne zadels met schuim van wisselende dichtheid, en raadt het af om er een dikke gel-hoes overheen te trekken: die maakt het waarschijnlijk erger.

Afstellen: eerst het zadel, dan pas de rest

Een verkeerd afgesteld zadel geeft ook pijn op een perfect zadel. Heb je nu al klachten op je huidige zadel, loop dan eerst de afstelling na met zadelpijn: oorzaken en wat je eraan doet voordat je een nieuw zadel koopt. De ANWB wijst erop dat de punt niet omhoog moet staan, omdat dat de druk aan de voorkant vergroot. BikeRadar zegt dat de meeste mensen het best fietsen met een vlak zadel, dat sommigen baat hebben bij een licht naar voren hellende neus, en dat te veel kanteling je polsen en handen belast. Het zadel naar voren of achteren schuiven verandert ook je reikwijdte en trapbeweging, blijf daarbij binnen de grenzen van de fabrikant.

De juiste zadelhoogte vind je met de uitleg in zadelhoogte instellen. Past je fiets niet bij je lengte, dan lost zadelafstelling het volgens de ANWB niet op en kan een fietsmeting zinvol zijn; lees ook welke fiets bij je past.

Testen en wennen

BikeRadar adviseert minstens een uur te testen en te letten op gevoelloosheid, druk op zacht weefsel of inkepingen in je bovenbenen. Verwacht een paar weken wennen: je lichaam past zich aan. Houdt de pijn na die eerste weken aan, probeer dan een ander zadel; sommige merken bieden een proefperiode of ruilmogelijkheid. De ANWB geeft hetzelfde mee: bouw het aantal kilometers rustig op, want je huid went en bouwt eelt op.

Dat is ook onze ervaring met het advies dat je vaak hoort: de eerste twintig kilometer op een nieuw zadel zeggen weinig. Wees dus niet te snel tevreden en niet te snel teleurgesteld.

Kleding en kleine trucs

De ANWB adviseert bij lange ritten een fietsbroek of fietsondergoed met zeem, zonder ondergoed eronder, en geen katoen, want dat wordt nat van het zweet. Broekenvet of chamoiscrème vermindert wrijving. Sta regelmatig even op de pedalen en trap door om je achterwerk te ontlasten, en kantel je bekken met een soepele rug om de druk te verdelen.

Wat we niet weten

Er bestaat geen officiële norm voor zadelbreedte per zitbotmaat, en de bronnen spreken elkaar op details tegen. Of een duurder zadel van leer of met carbon rails voor jou comfortabeler is, hangt van je lichaam af; BikeRadar noemt alleen dat carbon vooral gewicht bespaart en dat het gewichtsverschil met een eenvoudig zadel op de hele fiets klein is. Houd je klachten aan, of voel je blijvend gevoelloosheid, ga dan niet door met zadels uitproberen maar vraag een huisarts of een fietsenmaker met bikefitting-ervaring om hulp. Onderhoud je fiets verder ook goed, zie de onderhoudschecklist.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Hoe meet ik mijn zitbotbreedte?

Ga met een rechte rug op een stuk golfkarton op een harde ondergrond zitten, omcirkel de twee afdrukken, zet een stip in het midden en meet de afstand tussen de stippen. Dit is de methode die de ANWB beschrijft; BikeRadar doet het op een traptrede met de voeten omhoog om de fietshouding na te bootsen.

Hoeveel breder dan mijn zitbotten moet een zadel zijn?

BikeRadar adviseert 25 tot 30 millimeter erbij te tellen. De ANWB noemt geen getal. Zie het als startpunt voor een proefrit, want bronnen verschillen en je bouw en zithouding spelen mee.

Is een zacht zadel beter tegen zadelpijn?

Niet per se. De ANWB raadt een steviger zadel aan waar je op zit in plaats van in, en BikeRadar waarschuwt dat dikke zachte vulling kan indrukken en toch op zacht weefsel drukt. Een dikke gel-hoes maakt het volgens BikeRadar waarschijnlijk erger.

Hoe lang duurt het voor ik aan een nieuw zadel gewend ben?

BikeRadar noemt een paar weken. Houdt de pijn daarna aan, probeer dan een ander zadel. De ANWB adviseert de afstand rustig op te bouwen omdat je huid went en eelt opbouwt.

Deel dit artikel
T
Over de auteur

Thomas Bakker

Redacteur e-bikes & techniek

Thomas schrijft over e-bikes, aandrijvingen en techniek. Hij test fietsen het liefst op zijn dagelijkse woon-werkroute en pluist specificaties uit tot op de laatste newtonmeter.

Fietsblad werkt met een openbaar redactiestatuut over bronnen, feiten en correcties. Lees meer over de redactie.