Tekort aan fietsenmakers: wat betekent het voor jou?

Wat het rapport zegt

De Europese brancheorganisatie European Cycling Industries (ECI) en het initiatief NextGen Mechanics presenteerden op hun jaarlijkse top in Brussel een rapport over het aantal fietsenmakers in Europa. Het is volgens de makers de eerste schatting die is opgebouwd uit personeelsgegevens van fietsenwinkels zelf, en niet uit algemene arbeidsmarktcijfers.

De kern in drie getallen:

• 175.000 monteurs werken er nu ongeveer in Europa.
• 45.000 extra zijn er nu al nodig om aan de vraag van vandaag te voldoen.
• 105.000 extra zijn er nodig tot 2032, inclusief de vervanging van mensen die vertrekken. Dan moet de beroepsgroep groeien naar bijna 250.000.

Die groei komt volgens het rapport vooral van het oprukken van de e-bike, lease- en abonnementsfietsen, meer service na verkoop en simpelweg meer fietsers.

Waarom het knelt

Werkgevers noemen in het onderzoek drie oorzaken. Ruim zeven op de tien wijzen naar de lage beloning en status van het vak. Ongeveer de helft noemt het gebrek aan een herkenbare opleiding, en ook ongeveer de helft de complexiteit van moderne fietsen. Dat laatste herkent iedereen met een e-bike: een monteur moet tegenwoordig firmware bijwerken, accu's uitlezen en elektronische schakelsystemen begrijpen, en daarnaast gewoon nog een kettingblad kunnen vervangen.

Voor Nederland staat er een cijfer in dat opvalt. In 2024 verliet hier 24 procent van de monteurs de branche. Dat is bijna een op de vier, in een jaar. Het rapport waarschuwt dat het tekort met nog eens zo'n 15.000 plekken oploopt als zo'n uitstroom ook elders in Europa gaat gelden.

Merken fietsers daar iets van?

Volgens een enquête van Shimano onder 25.000 Europeanen, die in het rapport is meegenomen, loopt een groot deel van de fietsers tegen problemen met onderhoud aan. Omgerekend naar heel Europa gaat het om 121 miljoen mensen die minder fietsen omdat onderhoud lastig te regelen is, en 7,6 miljoen die er helemaal mee zijn gestopt. Zulke omrekeningen van een enquête naar een heel continent zijn grof, dus lees de precieze getallen vooral als een richting.

Het rapport legt ook een link met veiligheid. Fietsers schrijven ongeveer een op de tien ongevallen toe aan een technisch mankement, en bij bijna de helft daarvan speelde slecht onderhoud een rol. Een versleten remblok of een te zachte band is geen detail.

Onze kijk: dit raakt jou ook

Het is makkelijk om dit af te doen als een probleem van de branche. Wij denken dat het ook een probleem van jou als fietser is, om drie redenen.

De e-bike maakt onderhoud specialistischer. Een gewone stadsfiets kan bijna elke fietsenmaker aan. Een e-bike met middenmotor, hydraulische schijfremmen en een accu die uitgelezen moet worden, vraagt om iemand die daarvoor is opgeleid en de juiste diagnoseapparatuur heeft. Juist die mensen zijn het schaarst.

Drukte concentreert zich in het voorjaar. Zodra het weer opknapt, wil iedereen tegelijk zijn fiets laten nakijken. Met minder monteurs worden die pieken scherper. Uit de cijfers volgt niet hoe lang je precies moet wachten, en dat verschilt per winkel, maar de richting is duidelijk.

Uitstel wordt vaak duurder. Een ketting die te lang doorloopt, slijt het kettingblad en de cassette mee. Wie onderhoud uitstelt omdat er geen plek is, betaalt later meer.

Tegelijk past er een kanttekening bij het rapport: het komt uit de branche zelf, en een branche heeft er belang bij om een tekort zichtbaar te maken. De richting wordt door meerdere bronnen gedeeld, maar de exacte aantallen zijn schattingen.

Wat je zelf kunt doen

Plan je beurt buiten het seizoen. Een onderhoudsbeurt in de herfst of winter is doorgaans makkelijker in te plannen en maakt je fiets meteen klaar voor de natte maanden. Wat je daarbij zelf al kunt nalopen, staat in ons stuk over je e-bike winterklaar maken.

Doe het simpele werk zelf. Een groot deel van wat er op een fiets misgaat, voorkom je met eenvoudig onderhoud:

• Houd je banden op spanning. Met de bandenspanning-calculator zie je wat bij jouw band en gewicht past.
• Maak je ketting schoon en smeer hem; hoe en hoe vaak staat in ketting smeren en schoonmaken.
• Leer een lekke band plakken, dan sta je niet stil voor iets wat in een kwartier te verhelpen is.
• Loop eens per maand de onderhoudschecklist door, zodat je slijtage ziet voordat het een reparatie wordt.

Laat het specialistische werk aan een vakman. Motor, accu, elektronica en hydraulische remmen horen bij iemand met de juiste opleiding en apparatuur. Remblokken vervangen en velgremmen afstellen lukt de meeste mensen zelf; aan hydraulische schijfremmen begin je beter niet als je niet precies weet wat je doet.

Kies bij aanschaf een winkel met een eigen werkplaats. Dat is na dit rapport een sterker argument dan het al was. Een winkel die je fiets heeft verkocht en zelf repareert, heeft er belang bij je te helpen. Budget Bike in Leiden heeft zo'n eigen werkplaats; wat ze daar doen staat op de servicepagina. Voor de duidelijkheid: fietsblad.nl werkt samen met Budget Bike.

Wat de branche eraan wil doen

ECI richt een expertgroep op voor opleiding en vaardigheden. Die moet een herkenbaar instapniveau en een basiskwalificatie opzetten die in heel Europa geldt, de banden met het beroepsonderwijs aanhalen en onderzoeken waarom vrouwen en jongeren zo weinig in het vak zitten. Het rapport noemt ook betere beloning en doorgroeimogelijkheden. Dat zijn verstandige plannen, maar ze lossen het tekort niet dit seizoen op. Reken er dus niet op dat het de komende jaren vanzelf makkelijker wordt om op korte termijn bij een fietsenmaker terecht te kunnen.

Meer over je rechten als er iets kapotgaat, staat in ons stuk over het recht op reparatie.

Bronnen: NieuwsFiets over het rapport en de Nederlandse uitstroom, BikeBiz over de cijfers en de oorzaken en BikeRadar over de enquête en de voorgestelde oplossingen.